minningar o.fl.
Svona til viðvörunar - nú kemur löng, háfleyg og býsna persónuleg færsla þannig að þeir sem ekki nenna að lesa svoleiðis hætta núna en öllum er frjálst að lesa og tjá sig - annars væri ég ekki að setja þetta á netið
Ég hef sagt það við marga og segi það hér enn og aftur að ég ber, og hef alltaf borið, mikla virðingu fyrir Íslendingunum gömlu sem fóru utan til náms fyrr á tíð. Fyrst og fremst fyrir áræði og þeirra skerf í sjálfstæðisbaráttu þjóðarinnar og framförum hennar á svo mörgum sviðum (svo er bara að vona að Íslendingar nútímans glutri þessu öllu ekki niður með einu pennastriki sem yrði jafn treglega afturkræft og Gamli sáttmáli).
En ef eitthvað er hefur virðing mín fyrir þessum mönnum farið stöðugt vaxandi eftir að ég kom hingað út.
Að hafa haldið út margra ára dvöl í erlendu og (á þeim tíma framand) landi, fjarri fjölskyldu og vinum, fjarri heimili sínu og íslenskri náttúru, fyrir tíma síma, internets, tölvupósts og flugsamgangna er mér satt best að segja algjörlega óskiljanlegt. Að eiga í besta falli von á að fá fréttir að heiman einu sinni á ári, að, að sjá ekki heimahagana, sitt náttúrulega umhverfi, svo árum skipti og vita jafnvel ekki hvort þeir hefðu nokkurn tíma kost á að sjá það aftur. Síðast en ekki síst að sjá ekki eða tala við fjölskyldu sína og vini svo árum skipti og vita jafnvel ekki hvort þeir ættu nokkurn tíman eftir að sjá ástvinina aftur. Vita hins vegar að jafnvel þó það hittist þannig á að þeir fengju fréttir af andláti náinna ættingja eða vina ekki löngu eftir að það ætti sér stað ættu þeir þess engan kost að kveðja þá. Að setja sig, hafandi alla nútímatækni, í þau spor að fá kannski fengið fréttir af andláti náins ættingja mörgum mánuðum eftir að það á sér stað, kannski einhvers sem maður hefur hlakkað til að hitta aftur, og komast ekki til að færa þeim hinstu kveðju er eiginlega ómögulegt og ég þakka mínum sæla fyrir að litlar líkur eru á að ég þurfi að upplifa það. Ég fékk einu sinni pínku, pínkulitla nasasjón af þessari upplifun, afar væga þó miðað við það sem hér er lýst, en nógu erfitt var það samt.
Nú eru sjálfsagt flestir komnir í hálfgert sjokk og þess fullvissir að nú hafi ég verið að fá einhverjar sorgarfréttir af mínum nánustu. Slakiði á, svo er ekki.
Hins vegar fékk ég í liðinni viku fréttir af andláti gamals manns sem ég þekkti svo sem ekki mikið, sjálfsagt hægt að telja á fingrum og tám þau skipti sem ég hitti hann. Samt þótti mér alveg ósköp vænt um hann og hefði gjarnan vijað hafa möguleika á að vera viðstödd útförina og kveðja hann í síðasta sinn.
Hann hét Greipur og var á sínum tíma vinnumaður hjá afa mínum og ömmu, löngu löngu fyrir mína tíð en kom alltaf öðru hvoru í heimsókn í Víðidalinn, enda var konan hans þaðan. Hann leit þá gjarnan við heima og hélt því áfram eftir að afi og amma voru fallin frá og reyndar einnig eftir að konan hans lést. Það eru örugglega innan við tvö ár frá því að hann kom síðast og var hann þó orðinn háaldraður. Ekki allir sem leggja í ferðalög landshluta á milli hátt á níræðisaldri en svona langt getur trygglyndið náð.
Greipur var alltaf svo ósköp góður við mig og reyndar verð ég að viðurkenna að mín væntumþykja í hans garð var víst ekki síst tilkomin af því að hann var mikill hestaáhugamaður og nennti alltaf að tala við mig um hross. Það umræðuefni var strax komið í mikið uppáhald hjá mér þegar ég var smá kvikindi en aðrir fjölskyldumeðlimir urðu yfirleitt hálf mæðulegir á svipinn þegar ég reyndi að brydda upp á umræðum þá átt. Hann var þannig duglegur að peppa upp í mér hrossaáhugann og ég man enn eftir því þegar hann var einhvern tíman á ferðinni heima á afmælisdaginn minn. Mín heitasta ósk þá var að eignast folald - fannst það sjálfsagt eitthvað raunhæfari draumur en að eignast fullorðið hross. Greip fannst það nú alveg sjálfsagt að ég þyrfti að eignast folald og gaf mér í afmælisgjöf að mig minnir þúsund krónur - er þó ekki viss, til að nota upp í folald. Hugsa að ég hafi verið svona 10-12 ára þegar þetta var og verðgildi þúsundkalla töluvert meira en núna þó ekki dygði það fyrir folaldi. Reyndar hefur peningurinn sjálfsagt farið í eitthvað annað fyrir rest, alla vega hef ég ekki enn keypt mér folald en það er nú annað mál.
Greipur bjó á Selfossi en var uppalinn í Haukadalnum og fór á sínum tíma mikið um sveitirnar þar í kring og heiðarnar ríðandi og þekkti svæðið vel og kunni margar sögur af ferðum sínum. Hann var m.a. oft í því starfi sem krakki að fylgja ferðamönnum að Gullfossi og Geysi sem voru víst vinsælir ferðamannastaðir þá líka þó sjálfsagt séu upp undir áttatíu ár síðan eða jafnvel meira. Oft ræddum við það að einhvern tíman ætlaði ég að fara ríðandi suður yfir heiðar og hitta hann og hann ætlaði þá að koma ríðandi á móti mér og ferja mig síðasta spölinn.
Þegar hann var leiðsögumaður okkar fjölskyldunnar um Árnessýslu fyrir 14-15 árum síðan benti hann mér einmitt á leiðina sem ég myndi koma suður af, að mig minnir í nágrenni við Laugarvatnsvellina - þori þó ekki alveg að fara með það.
Það fór hins vegar svo að þegar ég var orðin nógu öldruð (og hestuð) til að raunhæft væri að leggja upp í svona ferðalag var Greipur orðinn full aldraður og hrumur og hættur að fara á bak og því hefur ekkert orðið af ferðalaginu enn.
Hins vegar stefni ég enn að því að fara í svona leiðangur þó tímasetning á því sé ekki orðin ljós enn. Enda er ég í raun alveg hestlaus um þessar mundir (þúsundkallinn góði hefði nýst vel til að greiða úr því vandamáli hefði hann verið ávaxtaður vel þessi sautján ár síðan hann var gefinn). Ég er reyndar ekkert viss um, þegar þar að kemur, að ég nái að ramba akkúrat á leiðina sem Greipur hafði í huga fyrir mig en ætla bara að reikna með því að hann finni mig þrátt fyrir það og lóðsi mig síðasta spölinn suður af eins og alltaf var ráð fyrir gert.
Þó að ég sé, eins og kom fram fyrr í færslunni, afar þakklát þessa stundina fyrir að lifa á þessum tæknivæddu tímum þá verð ég að viðurkenna að ég hef oft óskað þess að fá að fara aðeins aftur í tímann og kynnast Greip og fleiri af hans kynslóð betur og fá meira að vita um fyrri tíma og njóta fróðleiks þeirra á umhverfinu og sögunni. Kannski þörf áminning fyrir mann að vera duglegri að afla sér upplýsinganna sem maður finnur ekki í bókum eða á netinu meðan það er ennþá er kostur á því.
En þetta er víst orðið nógu langt en að lokum óska ég þess að Greipur minn fái að hvíla í friði en líti samt til með mér þegar ég kem ríðandi suður yfir heiðar.
Ykkur hinum óska ég góðrar helgar og sendi ykkur bestu kveðjur úr sólinni og vorinu í Kaupinhafn
knús knús frá Sveitalubbanum
Ég hef sagt það við marga og segi það hér enn og aftur að ég ber, og hef alltaf borið, mikla virðingu fyrir Íslendingunum gömlu sem fóru utan til náms fyrr á tíð. Fyrst og fremst fyrir áræði og þeirra skerf í sjálfstæðisbaráttu þjóðarinnar og framförum hennar á svo mörgum sviðum (svo er bara að vona að Íslendingar nútímans glutri þessu öllu ekki niður með einu pennastriki sem yrði jafn treglega afturkræft og Gamli sáttmáli).
En ef eitthvað er hefur virðing mín fyrir þessum mönnum farið stöðugt vaxandi eftir að ég kom hingað út.
Að hafa haldið út margra ára dvöl í erlendu og (á þeim tíma framand) landi, fjarri fjölskyldu og vinum, fjarri heimili sínu og íslenskri náttúru, fyrir tíma síma, internets, tölvupósts og flugsamgangna er mér satt best að segja algjörlega óskiljanlegt. Að eiga í besta falli von á að fá fréttir að heiman einu sinni á ári, að, að sjá ekki heimahagana, sitt náttúrulega umhverfi, svo árum skipti og vita jafnvel ekki hvort þeir hefðu nokkurn tíma kost á að sjá það aftur. Síðast en ekki síst að sjá ekki eða tala við fjölskyldu sína og vini svo árum skipti og vita jafnvel ekki hvort þeir ættu nokkurn tíman eftir að sjá ástvinina aftur. Vita hins vegar að jafnvel þó það hittist þannig á að þeir fengju fréttir af andláti náinna ættingja eða vina ekki löngu eftir að það ætti sér stað ættu þeir þess engan kost að kveðja þá. Að setja sig, hafandi alla nútímatækni, í þau spor að fá kannski fengið fréttir af andláti náins ættingja mörgum mánuðum eftir að það á sér stað, kannski einhvers sem maður hefur hlakkað til að hitta aftur, og komast ekki til að færa þeim hinstu kveðju er eiginlega ómögulegt og ég þakka mínum sæla fyrir að litlar líkur eru á að ég þurfi að upplifa það. Ég fékk einu sinni pínku, pínkulitla nasasjón af þessari upplifun, afar væga þó miðað við það sem hér er lýst, en nógu erfitt var það samt.
Nú eru sjálfsagt flestir komnir í hálfgert sjokk og þess fullvissir að nú hafi ég verið að fá einhverjar sorgarfréttir af mínum nánustu. Slakiði á, svo er ekki.
Hins vegar fékk ég í liðinni viku fréttir af andláti gamals manns sem ég þekkti svo sem ekki mikið, sjálfsagt hægt að telja á fingrum og tám þau skipti sem ég hitti hann. Samt þótti mér alveg ósköp vænt um hann og hefði gjarnan vijað hafa möguleika á að vera viðstödd útförina og kveðja hann í síðasta sinn.
Hann hét Greipur og var á sínum tíma vinnumaður hjá afa mínum og ömmu, löngu löngu fyrir mína tíð en kom alltaf öðru hvoru í heimsókn í Víðidalinn, enda var konan hans þaðan. Hann leit þá gjarnan við heima og hélt því áfram eftir að afi og amma voru fallin frá og reyndar einnig eftir að konan hans lést. Það eru örugglega innan við tvö ár frá því að hann kom síðast og var hann þó orðinn háaldraður. Ekki allir sem leggja í ferðalög landshluta á milli hátt á níræðisaldri en svona langt getur trygglyndið náð.
Greipur var alltaf svo ósköp góður við mig og reyndar verð ég að viðurkenna að mín væntumþykja í hans garð var víst ekki síst tilkomin af því að hann var mikill hestaáhugamaður og nennti alltaf að tala við mig um hross. Það umræðuefni var strax komið í mikið uppáhald hjá mér þegar ég var smá kvikindi en aðrir fjölskyldumeðlimir urðu yfirleitt hálf mæðulegir á svipinn þegar ég reyndi að brydda upp á umræðum þá átt. Hann var þannig duglegur að peppa upp í mér hrossaáhugann og ég man enn eftir því þegar hann var einhvern tíman á ferðinni heima á afmælisdaginn minn. Mín heitasta ósk þá var að eignast folald - fannst það sjálfsagt eitthvað raunhæfari draumur en að eignast fullorðið hross. Greip fannst það nú alveg sjálfsagt að ég þyrfti að eignast folald og gaf mér í afmælisgjöf að mig minnir þúsund krónur - er þó ekki viss, til að nota upp í folald. Hugsa að ég hafi verið svona 10-12 ára þegar þetta var og verðgildi þúsundkalla töluvert meira en núna þó ekki dygði það fyrir folaldi. Reyndar hefur peningurinn sjálfsagt farið í eitthvað annað fyrir rest, alla vega hef ég ekki enn keypt mér folald en það er nú annað mál.
Greipur bjó á Selfossi en var uppalinn í Haukadalnum og fór á sínum tíma mikið um sveitirnar þar í kring og heiðarnar ríðandi og þekkti svæðið vel og kunni margar sögur af ferðum sínum. Hann var m.a. oft í því starfi sem krakki að fylgja ferðamönnum að Gullfossi og Geysi sem voru víst vinsælir ferðamannastaðir þá líka þó sjálfsagt séu upp undir áttatíu ár síðan eða jafnvel meira. Oft ræddum við það að einhvern tíman ætlaði ég að fara ríðandi suður yfir heiðar og hitta hann og hann ætlaði þá að koma ríðandi á móti mér og ferja mig síðasta spölinn.
Þegar hann var leiðsögumaður okkar fjölskyldunnar um Árnessýslu fyrir 14-15 árum síðan benti hann mér einmitt á leiðina sem ég myndi koma suður af, að mig minnir í nágrenni við Laugarvatnsvellina - þori þó ekki alveg að fara með það.
Það fór hins vegar svo að þegar ég var orðin nógu öldruð (og hestuð) til að raunhæft væri að leggja upp í svona ferðalag var Greipur orðinn full aldraður og hrumur og hættur að fara á bak og því hefur ekkert orðið af ferðalaginu enn.
Hins vegar stefni ég enn að því að fara í svona leiðangur þó tímasetning á því sé ekki orðin ljós enn. Enda er ég í raun alveg hestlaus um þessar mundir (þúsundkallinn góði hefði nýst vel til að greiða úr því vandamáli hefði hann verið ávaxtaður vel þessi sautján ár síðan hann var gefinn). Ég er reyndar ekkert viss um, þegar þar að kemur, að ég nái að ramba akkúrat á leiðina sem Greipur hafði í huga fyrir mig en ætla bara að reikna með því að hann finni mig þrátt fyrir það og lóðsi mig síðasta spölinn suður af eins og alltaf var ráð fyrir gert.
Þó að ég sé, eins og kom fram fyrr í færslunni, afar þakklát þessa stundina fyrir að lifa á þessum tæknivæddu tímum þá verð ég að viðurkenna að ég hef oft óskað þess að fá að fara aðeins aftur í tímann og kynnast Greip og fleiri af hans kynslóð betur og fá meira að vita um fyrri tíma og njóta fróðleiks þeirra á umhverfinu og sögunni. Kannski þörf áminning fyrir mann að vera duglegri að afla sér upplýsinganna sem maður finnur ekki í bókum eða á netinu meðan það er ennþá er kostur á því.
En þetta er víst orðið nógu langt en að lokum óska ég þess að Greipur minn fái að hvíla í friði en líti samt til með mér þegar ég kem ríðandi suður yfir heiðar.
Ykkur hinum óska ég góðrar helgar og sendi ykkur bestu kveðjur úr sólinni og vorinu í Kaupinhafn
knús knús frá Sveitalubbanum
posted by Hallfríður Ósk at 1:26 e.h.
1 Comments:
Ég get svo svarið það kona, ég fór bara næstum því að skæla yfir lesningunni og minningunum (í sambandi við skælur skiptir reyndar líka máli stöðugur sársaukinn í blessaðri bífunni minni) en það held ég nú að það sé gaman hjá Greip og afa þarna uppi að rifja upp gamla tíma :)
Skrifa ummæli
<< Home